Hạn ngạch thuế quan là gì? Khi nào áp dụng với hàng nhập khẩu

1. Hạn ngạch thuế quan là gì? Khi nào áp dụng với hàng nhập khẩu?

Hạn ngạch thuế quan (Tariff Rate Quota – TRQ) là biện pháp quản lý nhập khẩu cho phép một lượng hàng hóa nhất định được hưởng thuế suất thấp (trong hạn ngạch), trong khi phần vượt quá phải chịu thuế suất cao hơn đáng kể (ngoài hạn ngạch).

Tại Việt Nam, TRQ được áp dụng chủ yếu với các mặt hàng nông sản nhạy cảm như đường, muối, ngô, thuốc lá nguyên liệu, trứng gia cầm nhằm bảo vệ sản xuất nội địa nhưng vẫn tuân thủ cam kết WTO.

👉 Đây là nội dung bắt buộc phải hiểu với doanh nghiệp nhập khẩu chính ngạch, đặc biệt khi nhập hàng từ Trung Quốc về Việt Nam:

• TRQ không cấm nhập khẩu mà đánh thuế theo hai mức
• Trong hạn ngạch: thuế thấp (0–10%)
• Ngoài hạn ngạch: thuế cao (20–200%)
• Hàng Trung Quốc vẫn bị áp TRQ nếu thuộc danh mục
• Form E (ACFTA) không thay thế giấy hạn ngạch

Theo Luật Quản lý ngoại thương 2017 (Điều 39) và Nghị định 125/2017/NĐ-CP, Hạn ngạch thuế quan (TRQ) là biện pháp do Nhà nước áp dụng để:

• Ấn định lượng hoặc trị giá hàng hóa nhập khẩu

• Áp dụng thuế suất ưu đãi trong hạn ngạch

• Phần vượt ngạch chịu thuế suất cao hơn để hạn chế nhập khẩu ồ ạt

Sau khi Việt Nam gia nhập WTO năm 2007, TRQ được sử dụng để thay thế hạn ngạch nhập khẩu tuyệt đối, giúp mở cửa thị trường nhưng vẫn bảo hộ ngành nội địa như nông sản.

Ví dụ thực tế: Đường tinh luyện HS 1701 được nhập khoảng 400.000 tấn/năm với thuế 0–5%, nhưng vượt hạn ngạch sẽ chịu 25–40%.

Doanh nghiệp nhập khẩu kiểm tra danh mục TRQ trên website Bộ Công Thương hoặc Biểu thuế nhập khẩu hàng năm để tránh bất ngờ khi thông quan.

Tổng quan hạn ngạch thuế quan

2. Hạn ngạch thuế quan khác gì hạn ngạch nhập khẩu và thuế thông thường?

Phân biệt rõ ràng giữa Hạn ngạch thuế quan, Hạn ngạch nhập khẩu và Thuế thông thường giúp doanh nghiệp chọn đúng biện pháp kê khai hải quan.

👉 TRQ không cấm nhập, chỉ khiến chi phí tăng mạnh nếu không có hạn ngạch.

3. Cơ chế thuế trong hạn ngạch và ngoài hạn ngạch

Trong hạn ngạch: Thuế ưu đãi 0-10%, phân phối theo phương thức first-come-first-served (đăng ký sớm được trước) hoặc tỷ lệ doanh nghiệp nội địa. Lượng ngạch công bố đầu năm, ví dụ đường 400.000 tấn, muối 200.000 tấn.​

Ngoài hạn ngạch: Thuế cao 20-200% theo Biểu thuế over-quota, tự do nhập nhưng giá thành tăng mạnh, giảm sức cạnh tranh. Ví dụ thuốc lá nguyên liệu ngoài ngạch thuế 100-200% (HS 2401).​

Bộ Công Thương theo dõi lượng ngạch real-time qua hệ thống trực tuyến; hết ngạch thì toàn bộ lô sau áp dụng thuế ngoài.

👉 Nhiều doanh nghiệp “lỗ nặng” chỉ vì không kiểm tra hạn ngạch trước khi ký hợp đồng.

Những mặt hàng áp dụng hạn ngạch thuế quan tại Việt Nam

4. Các mặt hàng áp dụng hạn ngạch thuế quan tại Việt Nam

Việt Nam áp TRQ cho 4-6 mặt hàng chính theo cam kết WTO Schedule CL:

Danh mục cập nhật hàng năm qua Thông tư Bộ Công Thương (ví dụ TT 01/2025/TT-BCT muối/trứng).​ 

👉 Có thể bạn quan tâm: Bảng mã HS Code 20 mặt hàng nhập khẩu Trung Quốc phổ biến nhất 2026

5. Hàng nhập khẩu từ Trung Quốc có bị hạn ngạch thuế quan không?

Hàng Trung Quốc chịu TRQ nếu thuộc danh mục trên, bất kể C/O Form E theo ACFTA. Ví dụ:

• Có chịu: Ngô, lúa mì từ Trung Quốc (chiếm tỷ lệ lớn nhập khẩu VN) phải xin giấy phép trong ngạch để hưởng thuế thấp; đường/muối hiếm nhưng vẫn áp dụng.​

• Không chịu: Hàng công nghiệp (điện tử HS85, máy móc HS84), dệt may – chỉ thuế MFN/ưu đãi ACFTA 0-10%, không ngạch.​

ACFTA không miễn TRQ cho hàng nhạy cảm; doanh nghiệp kiểm tra HS code trước ký hợp đồng. Thực tế 2025, Trung Quốc cung cấp ~30% ngô nhập VN, thường trong ngạch.​

💡 Đây là lý do nhiều doanh nghiệp chọn dịch vụ order nhập hàng Trung Quốc về  Việt Nam của Hoa Nam Logistics để được kiểm tra HS + hạn ngạch trước khi nhập.

6. Khi nào áp dụng hạn ngạch thuế quan với hàng nhập khẩu?

TRQ áp dụng khi:

1. Hàng thuộc danh mục BCT công bố (kiểm tra customs.gov.vn).

2. Muốn hưởng thuế trong ngạch thấp để cạnh tranh giá nội địa.

3. Nhập khẩu lượng lớn nông sản/thực phẩm nhạy cảm từ bất kỳ nước nào, kể cả Trung Quốc.

Không áp dụng nếu chịu thuế ngoài hoặc hàng không danh mục. Theo dõi lượng ngạch còn lại hàng quý để tránh hết ngạch giữa năm.​

👉 Nếu không xin: vẫn nhập được, nhưng thuế có thể tăng gấp 3–5 lần.

Quy trình xin hạn ngạch thuế quan

7. Quy trình xin và sử dụng cho doanh nghiệp mới

1. Kiểm tra ngạch: Truy cập vntr.moit.gov.vn hoặc dichvucong.gov.vn.

2. Đăng ký: Nộp đơn mẫu 01 (hợp đồng, invoice dự kiến) tại Cục Xuất nhập khẩu BCT.

3. Nhận giấy phép: 3-5 ngày, hiệu lực 6-12 tháng.

4. Khai hải quan: Ghi "trong hạn ngạch" mục 15 VNACCS, nộp giấy gốc.​

⚠️ Sai HS code hoặc nhập vượt lượng được cấp → bị bác hồ sơ ngay.

8. Lưu ý quan trọng cho doanh nghiệp nhập khẩu

Doanh nghiệp mới hay gặp rủi ro sau:

• Hết ngạch đột ngột: Đăng ký muộn → thuế ngoài tăng 20-100% chi phí. Giải pháp: Theo dõi hàng tháng.

• Sai HS code: Khai đường HS1702 thay 1701 → bác giấy phép, chậm thông quan 7-15 ngày.

• Thiếu giấy phép: Phạt 20-50% giá trị hàng (NĐ 128/2021/NĐ-CP), thậm chí tịch thu nếu cố tình.

• Hàng Trung Quốc: Form E không thay thế giấy TRQ; kết hợp cả hai cho ngô/đường.

• Cập nhật 2026: Kiểm tra Thông tư mới BCT (dự thảo thuốc lá/muối tháng 1/2026).​

Ví dụ: Lô 500 tấn ngô Trung Quốc tháng 10/2025, nếu ngạch còn 200 tấn → 200 tấn thuế 2%, 300 tấn thuế 10%, tổng chi phí tăng 24.000 USD thuế.

👉 Thực tế 2025, 15–20% lô hàng TRQ gặp lỗi hồ sơ.

9. Rủi ro và cách tránh khi nhập hàng TRQ

Tổng cục Hải quan báo cáo 15-20% lô TRQ 2025 gặp vấn đề giấy tờ.​

9. Giải pháp an toàn cho doanh nghiệp nhập hàng Trung Quốc

Nếu bạn:

• ❌ Không rành HS code – hạn ngạch

• ❌ Không muốn rủi ro thuế ngoài ngạch

• ❌ Cần nhập hàng chính ngạch – ổn định – lâu dài

👉 Giải pháp hiệu quả nhất là sử dụng:

• Dịch vụ ủy thác xuất nhập khẩu

• Dịch vụ vận chuyển Trung Quốc – Việt Nam chính ngạch

💡 Đơn vị ủy thác sẽ:

• Kiểm tra HS code + TRQ trước khi nhập

• Xin hạn ngạch đúng quy định

• Tối ưu thuế MFN / ACFTA

• Hạn chế tối đa rủi ro hậu kiểm

Hạn ngạch thuế quan không phải rào cản, mà là cơ chế “lọc” chi phí. Doanh nghiệp hiểu đúng và chuẩn bị trước sẽ tiết kiệm hàng trăm triệu tiền thuế mỗi năm, đặc biệt khi nhập hàng từ Trung Quốc.

Liên hệ ngay với chúng tôi để được hỗ trợ, tư vấn chi tiết để có giải pháp an toàn và tối ưu nhất: